W pigułce (TL;DR):
- Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości.
- Tarcza ochronna: Jeśli Twój PESEL jest zastrzeżony, bank, pożyczkodawca ani notariusz nie podpiszą umowy. Jeśli to zrobią – ponoszą 100% straty finansowej.
- Gdzie zastrzec: W 30 sekund w aplikacji mObywatel, na stronie gov.pl lub w dowolnym urzędzie gminy.
- Koszty: Całkowicie 0 zł.
Wyłudzenie pożyczki na skradziony dowód osobisty lub wyciek danych przez lata było prawdziwym koszmarem polskich konsumentów. Od momentu wejścia w życie pełnych przepisów ustawy o ograniczaniu skutków kradzieży tożsamości, każdy obywatel ma w ręku potężne narzędzie: państwowy rejestr zastrzeżeń numerów PESEL.
Jakie instytucje muszą sprawdzać zastrzeżenie PESEL?
Zgodnie z art. 105d Prawa bankowego oraz przepisami ustawy o kredycie konsumenckim, weryfikacji w rejestrze muszą dokonywać:
| Instytucja | Rodzaj czynności wymagającej sprawdzenia PESEL | Konsekwencja braku weryfikacji / udzielenia usługi |
|---|---|---|
| Banki i SKOK-i | Kredyty, pożyczki, karty kredytowe, otwarcie ROR, limity w koncie | Utrata prawa do dochodzenia spłaty zadłużenia od poszkodowanego |
| Firmy pożyczkowe (chwilówki) | Wszelkie pożyczki gotówkowe i ratalne | Brak możliwości windykacji długu wobec osoby z zastrzeżonym PESEL |
| Operatorzy telekomunikacyjni | Wydanie duplikatu karty SIM, zawarcie umowy abonamentowej | Odpowiedzialność odszkodowawcza za skutki ataku SIM-swap |
| Notariusze | Sprzedaż nieruchomości, darowizna, pełnomocnictwo notarialne | Odmowa sporządzenia aktu notarialnego |
| Sądy i komornicy | Egzekucja wierzytelności | Natychmiastowe umorzenie egzekucji w przypadku sfałszowanej umowy |
Kiedy zastrzeżony PESEL NIE przeszkadza?
Wielu Polaków obawia się, że zastrzeżenie PESEL sparaliżuje ich codzienne funkcjonowanie. W praktyce zastrzeżenie nie wpływa na:
- Wizyty u lekarza i pobyt w szpitalu,
- Realizację e-recept w aptekach,
- Podróżowanie za granicę i przekraczanie granic,
- Płacenie kartą, BLIK-iem i wykonywanie przelewów w banku,
- Sprawy urzędowe (np. meldunek, ślub, wyrobienie paszportu),
- Odbiór przesyłek na poczcie lub w paczkomacie.
Instrukcja: Jak zastrzec PESEL w aplikacji mObywatel?
Cała operacja zajmuje niespełna minutę i nie wymaga wychodzenia z domu.
Krok 1: Otwórz aplikację mObywatel
Uruchom aplikację na smartfonie i zaloguj się kodem PIN lub biometrią (odcisk palca / Face ID).
Krok 2: Wejdź w sekcję Zastrzeż PESEL
Na ekranie głównym lub w menu “Usługi” odszukaj kafelek “Zastrzeż PESEL”.
Krok 3: Przełącz suwak
Zobaczysz aktualny status swojego numeru. Kliknij przycisk “Zastrzeż PESEL” i potwierdź operację. Od tej sekundy Twój numer figuruje w centralnym rejestrze państwowym jako zastrzeżony.
Co zrobić, gdy chcesz wziąć kredyt lub założyć nowe konto?
Jeśli sam planujesz skorzystać z promocji bankowej, wziąć kredyt gotówkowy, kupić sprzęt na raty lub podpisać akt notarialny:
- Wejdź do aplikacji mObywatel.
- Kliknij “Cofnij zastrzeżenie”.
- Aplikacja zapyta Cię, czy chcesz cofnąć zastrzeżenie bezterminowo, czy ustawić automatyczne ponowne zastrzeżenie o określonej godzinie (np. za 4 godziny).
- Po sfinalizowaniu formalności w banku system sam automatycznie ponownie zabezpieczy Twój PESEL.